Menos tierra, más hambre
Esther Vivas

El drama del hambre toma de nuevo actualidad a raíz de la emergencia alimentaria en el Cuerno de África, pero las hambrunas son una realidad cotidiana silenciada. En todo el mundo, más de mil millones de personas, según datos de la Organización de las Naciones Unidas para la Agricultura y la Alimentación (FAO), tienen dificultades para acceder a los alimentos. Una hambruna que tiene causas y responsabilidad políticas.

Vivimos nun mundo de abundancia. Hoxe prodúcese comida para 12.000 millóns de persoas, segundo datos da Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO), cando no planeta habitan 7.000. Comida, hai. Entón, por que unha de cada sete acodes no mundo pasa fame?

A emerxencia alimentaria que afecta a máis de 10 millóns de persoas no Corno de África volveu a pór de actualidade a fatalidade dunha catástrofe que non ten nada de natural. Secas, inundacións, conflitos bélicos? contribúen a agudizar unha situación de extrema vulnerabilidade alimentaria, pero non son os únicos factores que a explican.

O que de comezo pode ser unha nova irrelevante, esconde detrás a realidade do sistema capitalista, neste caso no eido da comercialización ecolóxica, pero podería ser calquiera outro sector. Esta adquisición implica un posicionamento e expansión da multinacional francesa, respostando a varias das sintomatoloxías típicas do sistema capitalista: a concentración empresarial e a expansión territorial.

Quen ouviu falar algunha vez do tomate lámpada, a berenxena branca ou a leituga lingua de boi? Difícil. Trátase de variedades locais e tradicionais que quedaron á marxe das canles habituais de produción, distribución e consumo de alimentos. Variedades en perigo de extinción.

O corazón da especulación alimentaria trasladouse, a semana pasada, a Reus. A cidade acolleu, o 28 e 29 de outubro, a 50ª edición da Bolsa de Comercio Europea, o evento anual que reúne miles de multinacionais da industria agroalimentaria e brokers que se dedican a negociar transaccións millonarias de cereais. Trátase, segundo os seus organizadores, de realizar as transaccións financeiras cara a cara unha vez ao ano.

En 2010 contabilizáronse en Catalunya máis de 90 cooperativas de consumo agroecológico que agrupan a unhas 2.880 "unidades de consumo" (léase familias), que poden supor máis de 6.000 persoas.

Nos países do Sur, as mulleres son as principais produtoras de comida, as encargadas de traballar a terra, manter as sementes, colleitar os froitos, conseguir auga...... Entre un 60 e un 80% da  produción de alimentos nestes países recae nas mulleres, un 50% a nivel mundial. Estas son as principais produtoras de cultivos básicos como o arroz, o trigo e o millo, que alimentan ás poboacións máis empobrecidas do Sur global. Pero a pesar do seu papel crave na agricultura e na alimentación, elas son, xunto aos nenos e nenas, as máis afectadas pola fame.

Cando falamos de dereitos humanos nos estamos a referir ás dereitos civís, políticos e  económicos. No seu respecto e defensa  estamos involucrados como consumidores.
Os fabricantes son responsables das condicións ecolóxicas e sociais de producción dos productos. Os comerciantes son corresponsables.  Como consumidores somos responsables do que compramos.
Para promover relacións comerciais xustas temos  a mellor ferramenta de presión: o consumo responsable.

No último tercio do século XVIII, e primeira metade do século XIX, prodúcese a “Revolución Industrial”, caracterizada pola substitución do sistema de manufactura polo sistema do maquinismo. Segundo historiador Arthur Shadwell, esta etapa ven ratificada por:

*       O espírito empresarial.
*       A capacidade técnica adquirida.
*       O conxunto dos recursos, tanto productivos coma enerxéticos, dos que se dispón.
*       O capital financiero para acadar os recursos productivos e enerxéticos.
*       A demanda existente

Cada día levámonos á boca decenas de alimentos. Confiamos en marcas como Kraft, Coca-cola, Nestlé, Danone. Pensamos que os novos alimentos funcionais, aos que se lles atribúe calidades terapéuticas, como ovos enriquecidos con ácidos grasos omega 3, leite e iogures fermentados con cultivos probióticos e cereais con ácido fólico permitirannos vivir máis e mellor. Pero hai un lado escuro daquilo que comemos.